No Widgets found in the Sidebar

Hầu bóng là một phong tục gắn liền với đời sống tâm linh của người Việt. Đây là một lễ thức đặc trưng mà tiêu biểu nhất trong Đạo Mẫu.


Trong Đạo Mẫu có rất nhiều nghi lễ đầy mầu sắc và là mấu chốt đã tạo ra nhiều
lễ hội rất phong phú, đa dạng đến phức tạp. 

Hầu bóng là nghi lễ nhập hồn của các vị Thánh Tứ Phủ vào thân xác ông Đồng bà
Cốt . Khi các vị Thánh đã nhập đồng thì Đồng chính là Thánh hiển linh để phán
truyền, ban phúc cho các tín dân. Để phục vụ cho nghi lễ quan trọng này người
ta đã sáng tạo ra một hình thức lễ nhạc gọi là Hát Vǎn để phục vụ cho quá
trình nhập đồng hiển thánh. 



Hầu Bóng

Hầu bóng còn là một đam mê của các ông bà tin tưởng vào tâm linh sâu đậm của
mình đối với các vi thánh.

Hầu đồng chính là “Sa Man Giáo” từ thời thương cổ của nhiều dân tộc trên thế
giới.

Theo quan niệm dân gian thì người hầu đồng trước hết là người có duyên với
đạo Mẫu (Có căn). Là những người trong phong trào theo nhau đội bát nhang.

Dạng thứ hai là những người có căn cơ qua một lễ Phủ

Dạng thứ ba là những người có cao căn đã mở tứ phủ để hầu đồng hay còn gọi là
lính của ngài

Dạng thứ tư là những người đã mở điện thờ tại gia. Muốn thành ông đồng bà cốt
phải qua hai lễ tôn bát nhang và ra đàn Tứ Phủ. Như vậy hầu đồng thực chất có
thể xem là một hình thức diễn xướng dân gian có đủ yếu tố Lễ nhạc và Vũ Đạo.


Các Nghi Thức Chuẩn Bị Cho Một Buổi Hầu Đồng


Ðiện thờ
: Điện thờ chính thờ hệ thống Mẫu Tứ Phủ, Mẫu Thượng Thiên (Trời) ở
giữa, Mẫu Ðịa (Ðất) ở bên phải, Mẫu Thoải (Nước) ở bên trái, Mẫu Thượng Ngàn
(Núi, Rừng). Ở các chùa chiền miếu mạo thường những bức tranh thờ bà Chúa,
đức Thánh Trần, ông Hoàng Ba, Hoàng Bẩy, Tam Phủ, Tứ Phủ theo nghệ thuật thời
thượng Đông Hồ, Hàng Trống hay Sỳnh.

Người hầu đồng trước tiên phải chọn ngày lành tháng tốt để chuẩn bị hầu với
thủ nhang nhà đền, phủ hay điện 



Dàn nhạc
Hầu Bóng. Dàn nhạc hầu bóng gồm có 1 đàn nguyệt, 1 đàn nhị, 1 sáo, 1
trống lớn, 1 trống nhỏ, 1 cảnh đôi, 1 phách. Tùy từng địa phương, tùy hoàn
cảnh hành lễ mà người ta có thể thêm bớt nhạc cụ này hoặc nhạc cụ khác, nhưng
người ta không thể bớt đi đàn nguyệt, trống nhỏ, cảnh đôi vì đây là những
nhạc cụ nòng cốt, nhạc cụ tính cách của dàn nhạc Hầu Bóng.. 



Nhân sự
cho một buổi hầu đồng: Hai người phụ đồng là người thân hay người
trong hội hoặc trong nhóm và một ban cung văn


Trang phục
: Trang phục thích hợp cho từng vị thánh, thần nhập đồng. Vì vậy
người hầu đồng phải chuẩn bị đầy đủ trang phục tùy theo định hầu mấy giá.
Thường thì cần những trang phục sau đây:

– Khăn đỏ phủ diện

– Ít nhất là 5 chiếc áo dài mầu sắc khác nhau và một quần dài trắng

– Khăn tấu hương và một ít loại khăn khác

– Thắt đai lưng mầu

– Thẻ ngà, kiềng bạc, vòng, hoa tai, chuỗi hạt, xuyến, quạt và son phấn

– Tuy nhiên cũng có trường hợp, người hầu đồng chỉ cần một vuông vải đỏ.

Mầu sắc của trang phục phải phù hợp với mầu sắc của từng phủ. Mầu đỏ Thiên
Phủ, mầu vàng Địa Phủ, mầu xanh Nhạc Phủ và mầu trắng Thoái Phủ.


Lễ vật

Lễ vật trình đồng phải khác với lễ vật hầu bản mệnh hay tiệc khao, được trình
bày trên một kỷ tháp hình chữ nhật kê chính giữa và gồm những thứ sau đây:

Chén đũa bạc, đĩa và cốc pha lê chính giữa là một cái gương trên phủ một
chiếc khăn thêu. Hai bên bục và trước kỷ ( bày bốn mâm lễ Tứ Phủ mỗi mâm có
chín quả trứng, một cái lược, một cái quạt, một đôi guốc, chín vuông vải
nhiễu mầu phủ lên trên (nhiễu hoặc lụa). Mầu phải là ma6`u chính của Tứ Phủ
(Xanh, đỏ, trắng và vàng). Bên cạnh mâm lễ có một cái chung nhỏ , một cái
thau nhỏ. Cứ mỗi lễ phải thay một hình nhân (nôm) và bốn lốt (2). Bên cạnh
mâm lễ Tứ phủ là mâm lễ sơn trang (3), mà bất cứ thứ lễ gì cũng phải chia ra
làm 13 phần (4). Một phần lớn bày ở giữa còn 12 phần nhỏ bày xung quanh. Ngay
cạnh đó là một mâm hài sơn trang (hoặc giống) mầu. Mũi hài có thêu hình chim
phượng. Một trăm vàng thoi (Giấy vàng xếp thành thoi).

Ở dưới bệ, trước bàn thờ bầy đủ các loại mã và một chiếc thuyền rồng hình
cánh phương có 12 hinh nhân chèo thuyền, một đôi ngựa và một đôi voi có đủ
yên cương và hàm thiếc. Những đồ dung mã người ta sẽ hóa (đốt) sau khi lễ.

Ngày ngay lễ vật có thay đổi đôi chút tùy nơi, tuy nhiên vẫn phải giữ căn bản
tối thiểu tùy đồng tiền dâng cúng


Trình Tự Một Buổi Hầu Đồn
g:

Băt đầu buổi hầu đồng người ta đặt các lễ vật lên hương án. Người hầu đồng để
các dụng cụ lên chiếu đồng, bước lên chiếu đồng, lấy hoa xoa lên mặt, quần áo
rồi vẩy xung quanh để tẩy uế . Cung văn lên giây đàn, dạo nhạc, hát văn cộng
đồng. Ba động tác tiên khởi mà người hầu đồng phải làm là: Chấp tay chờ cho
phụ đồng phủ khăn diên lên đầu trùm cả tay xong thì đưa tay lên trán rồi bước
chân trái lên môt bước, chân phải chụm lên với chân trái, lập lai them hai
lần mới quỳ xuống. Người hầu đồng làm lễ vái dập người, hai tay chống xuống
chiếu, mặt úp sát, vái ba lễ. Sau đó đứng dậy đi dật lùi ba bước về vị trí
cũ. Giá đệ nhất được bắt đầu.

Cũng như giá đầu, khi sang một giá khác, người hầu đồng sau khi thay đổi
trang phục và lễ cụ sẽ bước lên chiếu đồng, cung văn chuẩn bị tấu nhạc. Người
hầu đồng, chit xoa khăn vái, ngồi xếp bằng. Người phụ đồng kính cẩn đưa một
chiếc khăn phủ diện mầu đỏ. Hầu đồng cầm khăn, vái mấy vái rồi phủ lên đầu,
hai tay cầm hai mép khăn phủ ở đầu gối. Một lúc sau đầu hầu đồng lắc lư, đảo
đảo rồi bất ngờ hét lên một tiếng, chỉ ngón trỏ trái lên trời. Đó là dấu hiệu
giá quan lớn đệ nhất nhập đồng. 


Một Giá Đồng Có Thể Tiến theo Trình Tự Sau:


a. Thay Lễ phục:

Mỗi vị thánh đều có lễ phục riêng phù họp với danh hiệu của vị đó và mầu sắc
cũng khác biệt tùy từng phủ, từng gốc tích sắc tộc gốc, phẩm hàm cũng như văn
hay võ.


b. Dâng hương hành lễ:

Đây là một nghi thức không thể thiếu được cho bất cứ gía nào. Hầu đồng tay
trái cầm một bó nhang đã đốt sẵn, boc trong mot chiếc khăn có tẩm hương. Tay
phải rút một nén nhang rồi huơ lên bó nhang trong tay làm động tác phù phép
mà ngôn ngữ hầu đồng gọi là khai nông, để xua đuổi tà ma


c. Lễ thánh giáng

Khi hầu đồng có thánh nhập vào thì buông các nén hương đang cầm theo tay chắp
, nghiêng mình ra hiệu thánh thuộc hạng thứ bậc nào.


Có hai hình thức thánh giáng

– Giáng trùm khăn (hầu tráng mạn) với các giá thánh mẫu. Mẫu chỉ đến chứng
giám rồi đi ngay.

– Giáng mở khăn – với các hang quan trở xuống.

Khi thánh đã nhập, người hầu đồng không còn là người phàm nữa, xuất thần, tự
thôi mien đã giúp cho họ nhảy múa một cách uyển chuyển, nhịp nhàng mà bình
thường họ không làm được. Đó chính là hứng khởi mang tính tâm linh tôn giáo
(Chỉ có ở một số người)


d. Múa đồng

Múa đồng là một hình thức diễn xướng đã được cách điểm hóa, khẳng định sự ứng
nhập của thần linh. Bởi vậy động tác múa khác nhau tùy theo từng vị thánh.
Nhưng chung chung thì thấy có ảnh hưởng của chèo và vũ điệu dân gian.

Mỗi động tác múa trong các giá chầu phản ảnh con người thật của vị thánh
giáng đồng. Khi múa đồng thì ông đồng bà cốt sử dụng một số lễ cụ như kiếm,
đao, gậy, mái chèo, quạt hay cờ…

Trước khi sử dụng lễ cụ, người hầu đồng bắt chéo hai dụng cụ lên trước trán,
sau đó cúi đầu làm lễ. Khi múa xong một giá, người hầu đồng lại bắt chéo hai
lễ cụ trước trán để tạ lễ.


e. Ban Lộc và nghe Văn chầu

Sau khi đã múa các thánh thường ngồi nghe cung văn hát, kể sự tích lai lịch
vị thánh đang giáng. Với các giá ông Hoàng thì cung văn ngâm các bài thơ cổ.
Thánh biểu hiện sự hài long bằng động tácvề gối và thưởng tiền cho cung văn.
Lúc nầy cũng là lúc, thánh dùng những thứ người hầu đồng dâng như: rượu thuốc
lá, trầu nước v.v. Các thứ thánh dùng phải làm nghi thức khai cương (khai
quang) cho thanh sạch. 

Lúc nầy những người ngồi dự chung quanh đến gần để cầu xin hoặc nghe thánh
phán truyền. Và đây cũng là lúc thánh phát lộc. Lộc thánh gồm nhiều thứ như:
hoa quả, bánh trái, gương lược, tiền bạc, nén nhang cháy v.v.


f. Thánh thăng

Cuối cùng là dấu hiệu thánh thăng. Người hầu đồng ngồi yên, hai tay bắt chéo trước
tránquạt che lên đỉnh đầu, khẽ rung mình, lúc ấy hai người phụ hầu đồng cấp
tốc phủ khăn diện lên đầu người hầu đồng, cung văn trổi nhạc và hát điệu
thánh xa giá hồi cung . Một giá đồng kết thúc

By admin

Dark mode